ناروانی طبیعی گفتار (NNF)

اصطلاح ناروانی طبیعی (NNF) در مورد کودکان پیش دبستانی به کار می رود که بر اساس نارسایی رشد و تکامل سیستم عصبی-عضلانی، ناپختگی و محدودیت مهارت های گفتار و زبان و گاهی ناشی از شرایط استرس و فشار روانی حاکم بر کودک روی می دهد. در بسیاری از مواقع با اختلال لکنت اشتباه می شود.ناروانی طبیعی گفتار به طور معمول در کودکان بین 2 تا 5 ساله اتفاق می افتد که بیشترین آمار آن مربوط به سنین بین 2سال و 2ماه تا 4 سال است.در کودکان کوچکتر، گفتار ناروان معمول در شروع به صورت دوره ای است و سپس در سیکل طبیعی دوره های رفت و برگشتی دارد و بدون علت یا الگوی خاصی ظاهر می شود.

ویژگی های ناروانی طبیعی گفتار (گیتار 1998):

  • حدود ده ناروانی در بیان صد کلمه.
  • بیشتر تکرارها فقط یک یا دو تکرار در کلمه هستند.
  • تکرارها آسان، شل و آرام بدون هیچ نشانه ظاهری تنش یا تقلا بروز می کنند.
  • شایعترین ناروانی طبیعی، به میان اندازی اصوات (um، uh)، تجدید نظر و تکرار کلمه کل است. به تدریج که کودکان  سه ساله می شوند، آتکرار یک کلمه به (صدا یا هجا) را کاهش می یابد.
  • هنگامی که ناروانی رخ می دهد، بدن کودک در حال حرکت است و ظاهرش آرام است. اغلب اوقات به نظر می رسد که آنها از ناروانی بی اطلاع هستند و بدون وقفه ادامه خواهند داد.

سایر ویژگی هایی که برای تشخیص ناروانی طبیعی گفتار می توان اشاره کرد:

  • عدم آگاهی کودک از مشکل خود
  • فقدان ترس و اجتناب در کودک حین گفتار
  • فاقد حرکات تقلایی، هیجانی و انقباض عضلانی
  • گفتار توأم با تکرارهای موزون، ساده و با الگوی خاص
  • کشیده گویی آهنگین، میان پرانی صدا و بازگویی اصلاحی
  • تکرار بخشی از کلمات، تکرار کلمه تک هجایی و چند هجایی
  • تکرار عبارت به صورت موزون، ساده و با الگوی خاص

آیا کودک شما لکنت می کند یا دوره ای از ناروانی طبیعی را تجربه می کند؟

اکثر کودکان بین سنین 2سال و 2ماه تا 5 ساله در جریان صحبت خود، نارسایی ها و ناروانی هایی را تجربه می کنند. در اکثر کودکان، این دوره طبیعی است. با این حال، بعضی از کودکان ممکن است علائم هشدار دهنده یا علائم خطرناکی از احتمال لکنت را نشان دهند. شناسایی به موقع و مناسب این علائم خطر برای جلوگیری از لکنت تایید ضروری است.

ریسک فاکتور های زیر را بررسی کنید اگر شرایط کودک شما را نگران کرد می بایست پدر و مادر هردو ، به اتفاق کودک و با به همراه داشتن تعدادی فیلم کوتاه از صحبت کردن و بازی کردن کودک پیش از شروع مشکل و پس از آن حداقل یک جلسه مشاوره گفتاردرمانی دریافت کنند. اگر اطمینان حاصل شد که کودک دوره ای از NNF را تجربه می کند ضمن دریافت مشاورات کنترلی و هدایت کننده؛ درمانگر را پس از دو تا 4 هفته از شرایط کودک مطلع کنند و اگر درمانگر تشخیص لکنت داد با نظر والدین و شرایط کودک برای انتخاب رویکرد درمانی تصمیم گیری کنند. دقت کنید تشخیص اینکه کودک درگیر ناروانی طبیعی گفتار یا لکنت شده است الزاما بر عهده آسیب شناس گفتار و زبان است.

موارد ذکر شده در زیر علائم هشدار دهنده یا خطرناکی است که اغلب در گفتار کودکان کوچکترکه در معرض خطر ابتلا به لکنت مزمن قرار دارند دیده می شود. وقوع مکرر و استمرار هر یک از این رفتارها در گفتارکودک، وی را در معرض خطر جدی قرار می دهد.

  • تکرار چند باره بخشی از کلمه : کودک اولین صدا یا هجا یک کلمه تکرار می کند، مانند م م م م مامان یا ما ما ما ما مامان.
  • کشیده گویی ها : کودک یک صدا قابل کشش را طولانی بیان می کند و می کشد مانند ش—-ام و یا ما—-مان
  • ضعف واکه : استفاده از واکه ضعیف به جای تکرار به صورت بی بی بیرون می گوید ب ب بیرون.
  • تنش و تقلا : کودک برای گفتن یک کلمه تلاش زیاد می کند. والدین ممکن است تنش در اطراف دهان کودک، چشم و یا وضعیت بدن کودک را مشاهده کنند.
  • زیرو بمی و بلندی افزایش می یابد : وقتی کودک تکرار می کند و می کشد، صدایش زیر و بلندتر می شود.
  • لرزش : لرزش ناگهانی غیر ارادی لبها یا زبان ممکن است به دلیل تکرار یا کشیده گویی کودک در صدا ها و یا هجا، رخ دهد.
  • اجتناب : کودک مکث های غیرمعمول نشان می دهد؛ جایگزینی کلمات به میان اندازی صداها (um، uh)، کلمات (مثل، خوب) یا عبارات پیش از کلمات پیش بینی شده؛ اجتناب از صحبت کردن یا صحبت کردن با صدای خنده دار.
  • ترس : کودک تشخیص می دهد که کلمات معینی به احتمال زیاد مشکل است، و ممکن است زمانی که می گویند این کلمات را می گوید از خود ترس نشان دهد.
  • دشواری در شروع یا حفظ جریان هوا و یا صدا در هنگام گفتار: اغلب هنگامی که کودک در شروع بیان جملات و یا عبارات شنیده می شود. تنفس ممکن است نامنظم شود ودر حالیکه کودک در تلاش برای ادامه صدا سازی هست صداهای ناگهانی داشته باشد.

منبع: اگر فرزند شما دچار لکنت می شود: راهنمایی برای والدین، بنیاد لکنت آمریكا، ممفیس، TN، 1-800-992-9392.

هر وقت کودک در طول صحبت، نگرش منفی، آگاهی منفی یا تنش و تقلا نشان می دهد، دلیلی برای نگرانی وجود دارد.

چه ریسک فاکتورهایی در لکنت مزمن دیده می شوند؟

اعتقاد بر این است که بسیاری از عوامل نشان می دهند که یک کودک در معرض خطر لکنت مزمن قرار دارد.

عوامل خطر مهم در نظر گرفته شده عبارتند از:

  • زمان شروع: هر چقدر مدت زمانیکه که کودک به لکنت ادامه می دهد بیشتر باشد ، خطر بیشتر است. بازیابی خود به خودی  از حدود شش ماه پس از شروع لکنت آغاز و می تواند تا یک سال پس از آن زمان بگیرد. احتمال ابتلا به لکنت مزمن حدود پانزده ماه پس از شروع لکنت افزایش می یابد.
  • تاریخچه خانوادگی لکنت : تحقیقات نشان داده است که بستگان افرادی که لکنت می کنند در معرض خطر بیشتر برای ابتلا به لکنت هستند. هر دو نظریه انتقال ژنتیکی و ارثی – اجتماعی این مورد را توضیح می دهند.تا به امروز علت این پیوند خانوادگی مشخص نشده است اگرچه دریری تعدادی ژن در افراد دارای لکنت مشاهده شده است. برآورد می شود  که 25٪ ازافرادی که  لکنت مزمن دارند دارای این پیوند خانوادگی هستند.
  • کشیده گویی مداوم : وجود رفتارهای طولانی مدت در گفتار کودک، یک شاخص مهم از لکنت مزمن است (Mairi et al.، 1996).
  • مشکلات زبانی گفتاری همراه : تحقیقات نشان می دهد که کودکان دارای لکنت دونیم برابر کودکانی که لکنت نمی کنند اختلالات مربوز به تولید گفتار دارند (اندرو و هریس، 1964؛ بری، 1938؛ خونین، 1958؛ کنت و ویلیامز، 1963).همچنین  شواهدی از برنامه ریزی زبانی عقب تر کودکان دارای لکنت وجود دارد. کمبود های قابل توجه در نحو و یافتن کلمه ممکن است به طور مستقیم بر توانایی کودک دراتصال کلمات با هم در روشی نرم و روان تاثیر گذارد.
  • کمال گرایی : تمایلات تکاملی در کودکان کوچکتر که منجر به تحمل کمتری نسبت به ناروانی در گفتار خود داشته باشند و آنها را  بیشتر در معرض خطر لکنت مزمن قرار می دهد.
  • آگاهی منفی شدید : گیتار (1998) یادآور می شود که عکس العمل کودکان به آگاهی از لکنت آنها عامل اصلی در پیشرفت لکنت است.
  • شاخص های ریسک پایین
  • سابقه خانوادگی ندارد
  • جنسیت زن
  • کاهش لکنت در طول زمان
  • کمتر از 6 ماه از زمان شروع لکنت
  • بدون هیچ تنش فیزیکی / رفتار ثانویه
  • بدون سرخوردگی و آگاهی
  • تکرارهای اولیه
  • پیش از شروع لکنت
  • اختلالات گفتاری / زبانی دیگری وجود ندارد

چک لیست زیر به شما کمک می کند تا تشخیص دهید آیا نیاز است کودکتان توسط یک متخصص گفتار و زبان ارزیابی شود یا خیر.

دستورالعمل: پدر و مادر / معلمان هر کدام از عوامل که کودک با آن مواجه است را بررسی کنید:

اول عوامل خطر

  • مشکلی بیش از 6 ماه طول کشید؟
  • آیا سابقه لکنت در خانواده وجود دارد؟
  • آیا نگرانی های والدین وجود دارد؟
  • آیا چرخه ناروانی و لکنت طولانی تر از دوره روانی و بدون لکنت است؟
  • آیا کودک به نظر می رسد آگاه شده، نگران است و از لکنت نا امید شده است؟

دوم رفتار گفتاری

  • کودک بخشی از کلمات را تکرار می کند یا طولانی می کشد؟
  • آیا به نظر می رسد که کودک در حال تلاش برای صحبت کردن است؟ به نظر می رسد فشار می آورد یا تقلا می کند؟
  • آیا کودک صحبت کردنش را کوتاه می کند چرا که خیلی سخت است؟
  • آیا رفتارهای فیزیکی مرتبط با لکنت (به عنوان مثال، از دست دادن تماس چشمی، حرکت دست، بازو، پا یا بدن) وجود دارد؟
  • آيا سخن گفتن کودک مختل یا با تنش است؟

اگر پاسخ به دو سوال مثبت است ، کودک باید برای مشاوره یا ارزیابی دیده شود.

من فکر می کنم کودکم لکنت می کند چه باید کنم؟

 

بسیاری از کودکان بین دو تا چهار ساله زمانی که به نظر می رسد صحبت کردنشان همراه با لکنت است. این ناروانی در گفتار می تواند برای والدین بسیار ناراحت کننده باشد.

وقتی کودک شما در صحبت خود با مشکلاتی روبرو است، پیشنهادات زیر ممکن است هنگام برقراری ارتباط با فرزندتان مفید باشد:

  1. مراقب باشید که توجه منفی نسبت به مشکلات گفتاری ایجاد نکنید:
    • با صبر و حوصله تا زمانی که صحبت کودک به پایان می رسد گوش کنید، در حالی که تماس چشمی مناسب و مستمری دارید.
    • سعی کنید ازهیچ آثاری از  نگرانی، درد و یا ترس در چهره خود نداشته باشید.
    • همانطور که به صحبت های معمول و روان کودک واکنش نشان می دهید، همان گونه به گفتار ناروان و لکنت پاسخ دهید.
    • آنچه را که کودک گفته است پس از پایان صحبن وی آرام آرام  و بسیار نرم تکرار کنید. این به فرزند شما گوشزد می کند که به آنچه که گفته شده توجه کردن نه اینکه چگونه گفته شد. ( توجه کنید اکیدا جمله کودک را قطع نکید و هیچ گونه پیشنهادی برای بهتر و راحت تر صحبت کردن به کودک ندهید بلکه تا پایان گفته وی صبر کنید  خودتان مجددا گفته را آرام و نرم و شمره تکرار کنید.)
  2. سعی کنید هر زمان که با کودک صحبت می کنید از سخنان آرام تر ونرمتر (گفتار راحت و آسان) استفاده کنید / در ابتدا دشوار است، اما در طول زمان ساده تر می شود. شروع آرام، به تدریج استفاده از “گفتارراحت و آسان” را در طول تمام فعالیت های روزانه افزایش دهید. متوجه کردن کودک به سرعت گفتارش و درخواست برای کاهش آن اکیدا توصیه نمی شود ؛ توجه کودک را جلب نکنید. در عوض، این “مدل نرم و راحت” را در هر زمان که امکان پذیر بود کاملا ساده ارائه کنید.
  3. با اصطلاحات کوتاه و ساده، با استفاده از واژگان مناسب برای سن کودک، با کودک خود صحبت کنید. ناروانی ها با افزایش طول جمله، جملات پیچیده تر افزایش می یابد. کودکان اغلب برای مطابقت با مدل های زبان بزرگسالان تلاش می کنند.
  4. سعی نکنید با احساس کمبود زمان کودک را تحت فشار قرار دهید. به کودک خود زمان مناسب برای پاسخ گویی را بدهید. سعی کنید از عجله جلوگیری کنید و هرگز از کودک نخواهید تندتر صحبت کند یا پاسخ دهد. قرار دادن وقفه های مناسب در طول مکالمه شما، باعث کاهش فشار زمان می شود.
  5. پیشنهاداتی مانند “آروم تر حرف بزن/سرعتتو کم کن”، “در مورد آن چیزی که میخوای حرف بزنی فکر کن”، “دوباره شروع کن” و “نفس عمیق بکش” ابدا مفید نیست و تنها فرزندتان را در طول لحظات مشکل ناروانی ناامید می کند.
  6. با محدود کردن وقفه های مداخله گر،از نوبت مکالمه کودک محافظت کنید. مهارتهای نوبت گیری مناسب باید توسط کل خانواده مورد استفاده قرار گیرد.
  7. اگر فرزند شما ناآگاهانه از ناروانی ها و لکنت خود بی اطلاع باشد، از صحبت کردن در مورد “لکنت” در حضور او اجتناب کنید. علاوه بر این، ناروانی ها را به عنوان “لکنت” برچسب نزنید.
  8. اکیدا از پرسیدن سوالاتی با پاسخ طولانی و نامشخص (پایان باز) اجتناب کنید. در عوض سوالات بله/خیر بپرسید – یا هر زمان که ممکن بود سولات کوتاه پاسخ بپرسید.
  9. هنگامی که ناروانی های فرزند شما در حال افزایش است ، وی را به فعالیت های کلامی/گفتاری کم تر و در عوض بازی فیزیکی بیشتری مانند رنگ آمیزی، تفریح ​​در فضای باز، و فیلم تشویق کنید. در روزهایی که کودک روان تر است به نحو موثری وی را به مکالمه دعوت کنید.
  10. در تمام فعالیت های روزانه، تلاش برای صحبت کردن با یک تجربه مثبت و سرگرم کننده همراه باشد. ما پیشنهاد می کنیم:
    • ستایش و تشویق های مثبت کلامی برای صحبت کردن (به عنوان مثال: “چقدر خوب حرف می زنی” یا “ااون طور که اون موضوع یا کلمه رو گفتی دوست دارم”.)
    • بحث در مورد چیزهایی که مهم و مورد علاقه فرزند شماست.
    • اجازه دهید فرزندتان برای شروع گفتگوها پیش قدم شود.
    • به شیوه ای نرم و روان و آرام مکررا برای فرزندتان با صدای بلند کتاب بخوانید.

در زیر عبارت “REST” را می بینیم که یک واژه یادآور برای ماست. این واژه را  در مکان های استراتژیک خانه (یخچال و فریزر، زمین بازی، ماشین و غیره) بچسبانید تا فراموش نکنید چه تغییرات مثبتی در الگوهای ارتباطی خود با فرزندتان می توانید ایجاد کنید.

  • R – (Repeat back) جمله فرزندتان را دوباره تکرار کنید.
  • E – (Eye contact) تماس چشمی فراموش نشود.
  • S – (Slow-easy speech) آهسته، نرم و آرام صحبت کنید.
  • T – (Turn taking) نوبت گیری را فراموش نکنید.

 

مواردی که خانواده ها باید رعایت کنند تا میزان ناروانی کودک تقلیل و در نهایت مرتفع گردد به شرح زیر است:

  • توقع غیر معمول از کودک نداشته باشید.
  • هنگام صحبت، سخنان یکدیگر را قطع نکنید.
  • هنگام سخن گفتن و گفت و گو با کودک رقابت نکنید.
  • هیچ وقت با کودک با خشم و عصبانیت صحبت نکنید.
  • هنگام صحبت با کودک، ارتباط چشمی برقرار کنید.
  • هنگام صحبت با کودک از جملات ساده و کوتاه استفاه کنید.
  • کودک را با پرسش های مکرر و گوناگون خود تحت فشار قرار ندهید.
  • زمانی که کودک می خواهد صحبت کند، شهامت و جرأت او را از بین نبرند.
  • با دادن مسئولیت های ساده و انجام یافتنی به کودک، عزت نفس او را تقویت کنید.
  • شرایطی که موجب ناراحتی، ضعف، ناتوانی و عصبانیت کودک می شود، برایش ایجاد نکنید.
  • زمانی که کودک حرف می زند، کاملا به حرف های او گوش کرده و صبر کنید تا گفتارش تمام شود.
  • هنگام صحبت با کودک، موضوع صحبت را پشت سر هم تغییر ندهید، ممکن است ذهن کودک خسته شود.
  • هنگام صحبت با کودک، رعایت نوبت داشته باشید، زیرا رعایت نوبت، فشار و تنش های کودک را کاهش می دهد.
  • برای کودک با صدای بلند و شمرده داستان تعریف کنید و شعر بخوانید.
  • از کودک نخواهند که از روی اجبار جلوی جمع شعر بخواند یا حرف بزند؛ بلک او را تشویق کنید تا از صحبت کردن جلوی جمع نهراسد.

برخی واکنش های نابه جای والدین به ناروانی کودک شامل موارد زیر است:

  • ترس/اعتراض: بچه چرا اینجوری حرف می زنی!
  • تشویق/نگرانی: چرا بچه من این جوری حرف می زنه؟!
  • تحقیر/سرزنش: خجالت نمی کشی اینجوری حرف می زنی!
  • تعجیل/تحریک: زود باش حرفتو بزن کار دارم.
  • تجویز/درمان: بچه جون آرومتر حرف بزن!
  • تحکیم/ دستور: حق نداری تند حرف بزنی!
  • تهدید/حجت: تند حرف بزنی هیچی برات نمی خرم!
  • تحریم/منع: اصلا و ابدا نمیخواد حرف بزنی!
  • تنبیه/تأدیب: لال بشی بچه که گوش نمی کنی!
  • تنفس/آرامش: اول نفس بگیر و بعد حرفتو بزن!
  • تردید/شک: نکنه این حالت رو بچه ام بمونه.
  • تحمل/سازش: چه کنیم قسمت ماهم این بوده.
  • تشویق/پاداش: خوب حرف بزنی پارک می برمت

 

علائم لکنت:

تکرار: ممکن است به صورت تند یا کند، کم یا زیاد، راحت یا با فشار، متوالی یا بریده بریده باشد.

گیر یا قفل: انقباض عضلانی مداوم که در آن تارهای صوتی یا تولیدگرها، جریان هوا را متوقف کرده و سبب قطع گفتار فرد می شود.

کشیده گویی: طولانی ادا کردن صداها، هجاها و کلمات به ویژه واکه ها که به صورت غیر ارادی روی می دهد.

تنش: انقباض عضلانی در یک یا چند اندام

تغییر صدا:هنگام بروز لکنت، صدای فرد نیز از نظر بلندی، شدت،زیر و بمی وکیفیت، دستخوش اختلال و تغییرات می شود. مثلا بلندی صدا کاهش می یابد و احتمالا صدا در موقع لکنت به علت فشار زیاد روی تارآواها زیرتر می شود.

سرعت ناموزون: سرعت گفتار فرد دارای لکنت، اغلب آهسته است و ریتم منظمی ندارد. این حالت زمانی است که فرد در جریان گفتار مبتلا به لکنت می شود و در بقیه موارد احتمال دارد که معمولی یا سریعتر از حد معمول باشد.

میان پرانی:فرد صداها، هجاها، کلمات یا عباراتی را در میان صحبت خود اضافه میکند تا فاصله بین کلمات و جملاتش را پر کند تا لکنت خود را پنهان سازد. من اِاِاِ به مدرسه اِاِاِ رفتم.

مکث یا توقف: به دلیل ناهنجاری در حنجره گاهی در زمان دم صحبت می کند و صحبتش توأم با برخی صداهاست. یا بازدم بیش از حد اتفاق می افتد، یعنی بین جملات فرد دارای لکنت فاصله زمانی کوتاه می افتد، در این حالت دهان باز است و بعد از چند لحظه بسته می شود و گفتار ادامه پیدا می کند